درست نویسی به جای درشت نویسی!

یکی از آفت‌های نوشتن، درشت نویسی است.

درشت نویسی یعنی پیچیدگی‌های زبانی، یعنی لغات دهان‌پرکن و بی‌خاصیت، یعنی جملات بلند، یعنی پاراگراف‌های طولانی و خسته‌کننده.

از نظر من، نویسنده واقعی کسی است که درست می‌نویسد، نه درشت! تعریف من از درست نویسی با تعاریف موجود کمی تفاوت دارد. من معتقدم درست نویسی در اصل به معنای «درست خوانی» است؛ یعنی به گونه‌ای بنویسیم که مخاطب بتواند با یک دور خواندن، حرف ما را متوجه شود.

برای اینکه بتوانیم به درست نویسی برسیم باید بتوانیم ساده بنویسیم. ساده نویسی یعنی دوری کردن از هرگونه پیچیدگی و اضافات. یک اصل وجود دارد به نام اصل سادگی یا همان KISS Principle که در همه ابعاد زندگی، به ویژه نوشتن، کار می‌کند. به تجربه برای من ثابت شده که اصل KISS برخلاف اسم غلط‌اندازش (!) موجب تقویت قوای نویسندگی می‌شود، درست مثل هویج برای قوای بینایی.

سادگی یعنی Keep it short and simple

تمام حرف من همین عنوانی است که در بالا می‌بینید: ساده و کوتاه باش! و فقط خدا می‌داند که سخت‌ترین کار دنیا همین «ساده بودن» است. اینکه بتوانی با وسوسه «همه چیز را نگه داشتن» مبارزه کنی؛ اینکه بتوانی در هنگام هرس کردن و ویراست مقاله‌ات، از بعضی واژه‌ها دل بکنی؛ اینکه بتوانی با کمترین واژه‌ها، بزرگترین مفاهیم را منتقل کنی.

در واقع، اصل سادگی درباره دل کندن از چیزهایی هست که دوست‌شان داریم، اما اضافی هستند و کمکی نمی‌کنند.

اصل سادگی و درست نویسی

ساده نویسی فقط به حذف واژه‌ها و پاراگراف‌های اضافی محدود نمی‌شود، بلکه ملزوماتی دارد. برای اینکه نوشته خلوتی داشته باشیم باید قبل از آن ذهن خلوتی داشته باشیم. یعنی قبل از نوشتن باید اضافات و زوائد را از محیط اطراف‌مان حذف کنیم تا ذهن ما آرام بگیرد و خلوت‌نویسی آغاز شود.

پیشنهاد می‌کنم قبل از نوشتن میزتان را خلوت کنید. برای شخصِ من، نشستن پشت یک میز شلوغ به نوشتن متنی شلوغ و درهم‌برهم منجر می‌شود.

حذف زوائد قبل از نوشتن فقط مربوط به میز کار نیست و باید تلفن همراهت را هم بی‌صدا کنی. همچنین پنجره‌های اضافی ویندوز را ببند، پنجره اتاق را هم ببند، اگر سروصدای خیابان تمرکزت را به هم می‌زند. به طور کلی، همه عوامل مزاحم را حذف کن و سپس شروع به نوشتن کن تا معجزه کنی.

در پایان لازم می‌دانم تایید کنم که این راهکارها نسخه‌ای نیست که برای همه تجویز شود، بلکه فقط آن را به اشتراک گذاشتم تا بدانید که برای من کار کرده؛ شاید برای شما کار کند، شاید هم نه.

پ.ن: مرحوم رضا بابایی در کتاب جذاب «بهتر بنویسیم» حرف‌های خوبی درباره ساده‌نویسی زده است. مطالعه این کتاب شدیدا پیشنهاد می‌شود.